มีลูกคนแรกแล้ว ทำไมมีคนถัดไปยากจัง? (What is secondary infertility?)

อัปเดตเมื่อ 26 พ.ค. 2564

ถ้าคุณเคยมีลูกมาก่อนหน้านี้ และครั้งที่แล้วก็สำเร็จด้วยความง่ายดาย แต่พออยากจะมีอีกซักคน ทำไมรอบนี้ถึงสำเร็จยากเหลือเกิน และอยากรู้สาเหตุว่าทำไมรอบนี้ถึงมีลูกยาก? และมีทางไหนที่เราจะทำได้บ้างเพื่อเพิ่มโอกาสให้มีลูกสำเร็จได้เร็วขึ้น วันนี้หมอหน่อยมีความรู้ดีๆ มาเล่าให้ฟังค่ะ



อะไรคือ Secondary infertility?


โดยปกติเราจะแบ่งภาวะมีบุตรยากออกเป็น 2 แบบคือ

  1. Primary infertiltiy คือภาวะมีบุตรยากในคนที่ไม่เคยมีลูกมาก่อน โดยได้พยายามมีลูกมาแล้วมากกว่า 1 ปีหรือมากกว่า 6 เดือนในคนที่อายุมากกว่า 35 ปี

  2. Secondary infertility คือภาวะมีบุตรยากที่เกิดขึ้นภายหลังจากที่เคยมีลูกมาแล้วก่อนหน้านี้


จริงๆแล้วภาวะ Secondary infertility ไม่ได้แตกต่างจากภาวะมีบุตรยากแบบ Primary infertility โดยสาเหตุต่างๆ ใกล้เคียงกันมาก คือสาเหตุอาจมาจากช่วงใดช่วงหนึ่งของกระบวนการปฏิสนธิ ไปจนถึงการฝังตัวของตัวอ่อนล้มเหลว แต่เนื่องจากภายหลังการมีบุตรคนแรก ความสมบูรณ์ของร่างกายของบิดาและมารดาอาจเปลี่ยนไป ส่งผลให้เกิดปัญหาในช่วงใดช่วงหนึ่ง ในขั้นตอนต่างๆต่อไปนี้


  1. การตกไข่ (Ovulation)

  2. การปฎิสนธิของไข่กับสเปิร์ม (Fertilization)

  3. การเดินทางของตัวอ่อน เพื่อไปฝังตัวที่มดลูก (Travel of the fertilized egg to the uterus)

  4. การฝังตัวที่มดลูกของตัวอ่อน (Implantation of the fertilized egg in the uterus)

โดยหากเกิดความผิดปกติของขั้นตอนใด ขั้นตอนหนึ่ง ก็ส่งผลให้ล้มเหลวในการมีลูกได้ โดยความผิดปกติอาจมาจากฝั่งของมารด หรือ ฝั่งของบิดา หรือเป็นความผิดปกติของทั้งคู่ก็ได้ ซึ่งต้องทำการหาสาเหตุเพิ่มเติม


สาเหตุของภาวะมีบุตรยากในภายหลัง (What cause secondary infertility?)


จริงๆแล้วสาเหตุของภาวะมีบุตรยากแบบ Secondary infertility ไม่แตกต่างจากภาวะมีบุตรยากแบบ Primary infertility เนื่องจากร่างกายอาจเกิดการเปลี่ยนแปลง ภายหลังจากการมีบุตรในครั้งแรก ทำให้อาจเกิดภาวะมีบุตรยากได้ ซึ่งสาเหตุของภาวะมีบุตรยากในภายหลังที่พบได้บ่อยคือ


1.การตกไข่ผิดปกติ (Ovulation disorder)


พบว่าการตกไข่ที่ผิดปกติเป็นสาเหตุมีบุตรยากอันดับต้นๆในหญิงวัยเจริญพันธ์ุ เมื่อการตกไข่ผิดปกติก็ส่งผลให้โอกาสมีลูกสำเร็จยากขึ้น สาเหตุที่ทำให้ไข่ตกผิดปกติที่พบได้บ่อยคือ

  • ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ หรือ PCOS

  • จำนวนไข่ปริมาณลดลงจากอายุที่มากขึ้น

  • ภาวะน้ำหนักตัวที่มากไปหรือน้อยไป

  • ความผิดปกติของฮอร์โมนต่างๆ เช่นไทรอยด์ทำงานผิดปกติ

  • ภาวะขาดสารอาหารบางชนิด (อ่านเรื่องวิตามินบำรุงไข่)

  • อาหารบางชนิดที่รบกวนการตกไข่ เป็นต้น


2. ปัญหาที่ท่อนำไข่ หรือ มดลูก (Problems with the uterus or fallopian tubes)


ความผิดปกติทางกายภาพต่างๆ อาจเกิดขึ้นภายหลังจากการมีบุตรคนก่อน และอาจส่งผลให้เกิดภาวะมีบุตรยากในภายหลังได้

  • ท่อนำไข่ตัน ทำให้ไข่ไม่สามารถเดินทางไปเจอสเปิร์มได้

  • เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ หรือ Endometriosis (อ่านเพิ่มเติม)

  • เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก (Myoma uteri)

  • ผังผืดบริเวณมดลูก เป็นต้น


3. ความผิดปกติในฝ่ายชาย (Male infertility)


เมื่อเวลาผ่านไป สุขภาพของฝ่ายชายอาจมีการเปลี่ยนแปลง รวมถึงคุณภาพของสเปิร์มก็อาจจะเปลี่ยนแปลงไปได้ เนื่องจาก อายุที่มากขึ้น หรือมลภาวะต่างๆ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดภาวะมีบุตรยากได้ โดยสาเหตุที่พบได้บ่อยในฝ่ายชายคือ

  • คุณภาพของสเปิร์มแย่ลง

  • ท่อนำอสุจิผิดปกติ

  • การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์

  • ปัญหานกเขาไม่ขัน หรือ Erectile dysfunction

  • ฮอร์โมนเพศชายต่ำลง (อ่านเรื่องการเพิ่ม Testosterone)


4, อายุที่มากขึ้น (Age)</